Słońce nasz przyjaciel czy wróg, czyli co warto wiedzieć o promieniowaniu UV i jego wpływie na skórę i cały organizm.

 Dr Beata Kociemba dermatolog

 

Promieniowanie słoneczne to promieniowanie elektromagnetyczne w zakresie fal od 200 do 400 nm. W zależności od długości fali posiada specyficzne właściwości biologiczne.

Promieniowanie UV w zależności od długości fali dzielimy na:

  • UVA 320 – 400 nm
  • UVB 280 – 320 nm
  • UVC 200 – 280 nm

Atmosfera Ziemi, a w szczególności cząsteczki ozonu, tlenu i para wodna pochłaniają  promieniowanie UV i tak aż 95% promieniowania UVA i tylko 5% UVB dociera do powierzchni Ziemi,   promieniowanie UVC jest prawie w całości pochłanianie przez strefę ozonową.

Cechy promieniowania UVA:

  • W większości nie jest zatrzymywane przez warstwę ozonową
  • Charakteryzuje się stałym natężeniem niezależne od warunków atmosferycznych i pory roku
  • Przenika przez chmury, szkło okienne
  • Dociera do głębszych warstw skóry, aż do skóry właściwej
  • Nie wywołuje zaczerwienienia – rumienia na skórze

Wpływ promieniowania UVA na organizm ludzki:

  • Może powodować reakcje fotouczulające
  • Wpływa destrukcyjnie na fibroblasty, które produkują kolagen w skórze
  • Osłabia ścianki naczyń krwionośnych, co powoduje ich poszerzenie, pękanie i rumień
  • Pobudza stan zapalny
  • Napędza stres oksydacyjny – uszkadza DNA komórkowe, lipidy ścian komórkowych, degraduje kolagen i elastynę co powoduje przedwczesne starzenie
  • Pod wpływem UVA w skórze produkowany jest kwas urokainowy i melanina, są to substancje chroniące głębsze warstwy skóry przed niekorzystnym wpływem UVA

Cechy promieniowania UVB:

  • Krótsza fala i większa energia niż UVA, a przez to są bardziej niebezpieczne
  • Silny mutagen, 1000-10000 -krotnie większe działanie rakotwórcze na komórki skóry
  • Działa głównie na warstwę rogową – czyli zewnętrzną powierzchnię naskórka
  • Odpowiada za powstanie rumienia i oparzenia słoneczne
  • Ma hamujące działanie na gen p53 odpowiadający za regenerację naskórka

Wpływ UV na powstawanie nowotworów:

  • Najgroźniejszy nowotwór skóry to czerniak, już kilkumilimetrowy guzek potrafi dawać przerzuty do węzłów chłonnych i innych narządów najczęściej powstaje w skórze po oparzeniach słonecznych
  • Rak podstawnokomórkowy , nie daje przerzutów groźnych dla życia jednak wykazuje złośliwość miejscową, potrafi rozrastać się do dużych rozmiarów i jest trudny do leczenia
  • Rak kolczystokomórkowy , również złośliwy miejscowo, tworzy duże guzy; rzadko, jednak może dawać przerzuty do narządów wewnętrznych
  • Nowotwory łagodne, stany przednowotworowe i narośla skórne takie jak: brodawki łojotokowe, rogowacenia posłoneczne i starcze, naczyniaki, plamy soczewicowate

Korzystne działanie UV:

  • Dobroczynny wpływ na produkcję wit. D3 w skórze.
  • W rejonach pólnocnych kuli ziemskiej stwierdza się w poplulacji niedobór wit. D3 szczególnie w miesiącach jesienno-zimowych. Często stężenie jej spada poniżej 50nmol/l (20ng/ml). Wit. D3 jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania układu mięśniowo-szkieletowego, wspomaga wchłanianie wapnia i wspiera mineralizację kości
  • Zwiększenie wydzielania gruczołów produkujących hormony
  • Krótkotrwała ekspozycja powoduje rozszerzenie naczyń krwionośnych i lepsze dotlenienie i odżywienie skóry
  • Krótka ekspozycja nasila mechanizmy  obronne skóry

Niedobory witaminy D3 mogą być przyczyną:

  • Schorzeń autoimmunologicznych
  • Stwardnienia rozsianego
  • Cukrzycy
  • Chorób sercowo-naczyniowych
  • Niektórych nowotworów

W dermatologii ten korzystny wpływ UV jest wykorzystywany w leczeniu chorób skóry takich jak:

  • Łuszczyca
  • Atopowe Zapalenie Skóry
  • Bielactwo
  • Przyłuszczyca
  • Liszaj płaski
  • Chłoniaki
  • Świerzbiączka

Korzystanie z kąpieli słonecznych powinno być zawsze bardzo rozsądne i wspomagane stosowaniem kremów zawierających filtry ochronne UV. Nasz organizm również w sposób naturalny broni się przed tym niekorzystnym działaniem słońca. Posiadamy wiele mechanizmów obronnych i są to:

  • Wytwarzanie melaniny , która powoduje brązowienie skóry
  • Synteza kwasu urokainowego , który posiada silne działanie immunosupresyjne, a przez to zmniejsza stan zapalny po ekspozycji na słońce
  • Rogowacenie naskórka, pogrubienie warstwy rogowej

Niestety te mechanizmy są niewystarczające dlatego niezbędna staje się właściwa ochrona przeciwsłoneczna.

Filtry UVA i UVB chronią nas przed:

  • Fotostarzeniem
  • Stanami przednowotworowymi
  • Nowotworami skóry

Zadaniem  filtrów UV jest  pochłanianie, rozpraszanie i odbijanie szkodliwego promieniowania.

Filtry UV dzielimy na:

  • fizyczne
  • chemiczne

Filtry wysokiej jakości nie powinny przenikać do krążenia, powinny długo utrzymywać się na skórze, być zgodne z listą substancji dopuszczonych w Polsce i bezpiecznych do stosowania u ludzi.

Cechami pierwszorzędowymi dla filtrów są  ochrona przed UVA i UVB, oraz promieniowaniem podczerwonym UV R. Cechy wtórne to przerywanie niekorzystnych reakcji w skórze, co zapewnia dodatek  antyoksydantów i środków przeciwzapalnych.

W zależności od siły działania dzielimy filtry na posiadające:

  • Niski stopień ochrony SPF 6 do 10
  • Średni stopień ochrony SPF 15 – 25
  • Wysoki stopień ochrony SPF 30,50, 50+

Zakresy ochrony przeciwsłonecznej wynoszą :

  • SPF 15 chroni skórę w 93,3%
  • SPF 30 chroni skórę w 97,7%
  • SPF 50 chroni skórę  w 98,3%

Tak wiec widzimy, że pomiędzy 30-tką , a 50-tką różnica jest niewielka i wynosi niecały 1 %.

Zasady stosowania kremów z filtrami:

  • Stosować przed każdą ekspozycją na słońce
  • Ponawiać aplikację co godzinę w przypadku przebywania na słońcu, dosmarować krem szczególnie po kąpieli, spoceniu, wycieraniu ręcznikiem
  • Unikanie słońca między 12:00, a 16:00

Warto pamiętać, że niektóre popularne leki posiadają właściwości światłouwrażliwiające.  Są to leki z grupy:

  • Sulfonamidów
  • Tetracyklin
  • Niesterydowych leków przeciwzapalnych np. ibuprofen
  • Leki moczpopędne
  • Antydepresyjne
  • Beta blokery
  • Niektóre leki przciwcukrzycowe

 

PIELĘGNACJA SKÓRY

Pielęgnacja skóry podczas i po nasłonecznieniu powinna uwzględnić stosowanie kosmetyków z witaminą C, która szczególnie jest niszczona przez słońce, a ma właściwości silnie ochraniające błony komórkowe, zastosowna przed ekspozycją słoneczną zmniejsza uszkodzenia skóry i rozjaśnia przebarwienia.

Po lecie powinniśmy zadbać o naszą skórę w szczególny sposób, tak, aby zmniejszyć uszkodzenia posłoneczne.

Rekomenduje się regularne stosowanie:

  • Kosmetyków z vit.A, retinolem jest to regulator dla około  1000 genów, chroni komórki naskórka i układu odpornościowego, ma stabilizujące  działanie na melanocyty i  fibroblasty co redukuje przebarwienia i działa odmładzająco
  • W gabinecie dermatologii estetycznej polecamy szczególnie zabiegi:
  • Mezoterapii przed i po opalaniu : iniekcje z kwasu hialuronowego, witamin, aminokwasów, antyoksydantów przed opalaniem zabezpieczają, a po opalaniu regenerują skórę, mają silne właściwości nawilżające skórę od środka
  • Mikronakłuwanie z retinolem – po lecie doskonale usunie przebarwienia, drobne zmarszczki, rozszerzone pory
  • Peelingi medyczne z witaminami: C, A, hydroksykwasami, wyciągami roślinnymi rozjaśnią przebarwienia, piegi, wyregulują pracę gruczołów łojowych
  • Po miesiącu od opalania doskonale sprawdzi się laser frakcyjny, który zadziała kompleksowo: usunie drobne zmarszczki, przebarwienia, pory, ujędrni skórę i zliftinguje

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *